Κλίμα · Δάση

Αμαζόνιος: οι πυρκαγιές αφήνουν πίσω τους και όζον

Ημερομηνία πηγής: 7 Οκτωβρίου 2026

Η ατμοσφαιρική ρύπανση από τις φωτιές τραυματίζει τα δέντρα που επιβιώνουν και περιορίζει την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα. Η προστασία του δάσους αποτρέπει μια αλυσίδα ζημιών.

Η φωτιά σβήνει, ο καπνός απομακρύνεται και γύρω από την καμένη έκταση στέκονται ακόμη δέντρα. Η ζημιά όμως συνεχίζεται και μέσα στα πράσινα φύλλα. Οι ρύποι των πυρκαγιών συμμετέχουν στον σχηματισμό όζοντος κοντά στο έδαφος, το οποίο βλάπτει τη βλάστηση και περιορίζει τη δυνατότητά της να απορροφά διοξείδιο του άνθρακα.

Μελέτη της Flossie Brown και συνεργατών, που δημοσιεύθηκε στις 7 Οκτωβρίου στο Communications Earth & Environment, εξετάζει αυτή την αλυσίδα στον Αμαζόνιο. Η ομάδα χρησιμοποίησε μοντέλο της χερσαίας βλάστησης και μετεωρολογικά δεδομένα για την περίοδο 1997–2024. [1]

Τα δέντρα που επιβιώνουν δέχονται νέα πίεση

Το όζον εισέρχεται στα φύλλα από τα στόματα, τα μικροσκοπικά ανοίγματα που ρυθμίζουν την ανταλλαγή αερίων. Η ευαισθησία των δέντρων και το άνοιγμα των στομάτων επηρεάζουν την ένταση της βλάβης. Στις ξηρασίες πολλά φυτά περιορίζουν αυτή την ανταλλαγή, ενώ οι αυξημένες συγκεντρώσεις όζοντος από έντονες πυρκαγιές μπορούν να διατηρήσουν σημαντική πίεση στη βλάστηση. [1]

Οι προσομοιώσεις εκτιμούν ότι η πρόσθετη μείωση της καθαρής ετήσιας απορρόφησης άνθρακα από βλάστηση και έδαφος, λόγω του όζοντος που συνδέεται με τις φωτιές, αντιστοιχεί περίπου στο 24% των άμεσων εκπομπών άνθρακα των πυρκαγιών. Οι συγγραφείς δίνουν εκτίμηση τάξης μεγέθους, με τη διαφορετική ευαισθησία των δέντρων να επηρεάζει το αποτέλεσμα. [1]

Η αποψίλωση ανοίγει τον δρόμο

Στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ, οι ερευνητές συνδέουν τη μεγαλύτερη πίεση με το λεγόμενο τόξο της αποψίλωσης, εκεί όπου η γεωργική επέκταση συναντά το τροπικό δάσος. Σχεδόν όλες οι πυρκαγιές στον Αμαζόνιο έχουν ανθρώπινη αφετηρία: εκχερσώσεις και γεωργικές φωτιές που ξεφεύγουν προς τη δασική βλάστηση. [2]

Η αντιμετώπιση της αποψίλωσης προστατεύει το δάσος σε διαδοχικά επίπεδα. Διατηρεί τα δέντρα όρθια, μειώνει τις άμεσες εκπομπές από την καύση και περιορίζει την παραγωγή ρύπων που εξασθενούν τη βλάστηση γύρω από τις φωτιές. Η μελέτη αναδεικνύει πόσο στενά συνδέονται η χρήση γης, η ποιότητα του αέρα και η λειτουργία του δάσους. [1, 2]

Να κρατήσουμε το δάσος ζωντανό

Όταν υπολογίζουμε το κόστος μιας πυρκαγιάς, χρειάζεται να κοιτάζουμε και όσα ακολουθούν. Τι συμβαίνει στα δέντρα που έμειναν; Πόσο επηρεάζεται η λειτουργία του οικοσυστήματος; Πώς αλλάζουν οι συνθήκες για την ανάκαμψή του;

Αυτές οι ερωτήσεις αφορούν και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε την προστασία των δικών μας δασών. Το πράσινο στον χάρτη χρειάζεται φροντίδα, πρόληψη και οικολογική παρακολούθηση. Στον Αμαζόνιο, η διατήρηση του δάσους σημαίνει προστασία μιας από τις μεγάλες υποδομές ζωής του πλανήτη. Κάθε εκχέρσωση και κάθε φωτιά αφαιρεί ένα μέρος αυτής της δύναμης.

Πηγές

Η επιστημονική επισκόπηση του Paul Beckwith, 22 Οκτωβρίου 2026 →