Κλίμα · Πλημμύρες · Επιστημονική έρευνα
Καταιγίδα Boris: η υπερθέρμανση ενίσχυσε τις πλημμύρες πολύ περισσότερο από τη βροχή
Ακούστε το άρθρο
Ελληνική συνθετική αφήγηση
JOY Greek voice — Gemma4GR project, CC BY-NC 4.0. Φωνή: Χαρά Κάλτσου.
Ημερομηνία πηγής: 28 Οκτωβρίου 2026
Χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, οι προσομοιώσεις δίνουν 6–9% λιγότερη βροχή αλλά 14–22% χαμηλότερες πλημμυρικές αιχμές.
Η υπερθέρμανση ενίσχυσε τις πλημμύρες της καταιγίδας Boris πολύ περισσότερο από τη βροχή: χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, οι προσομοιώσεις δίνουν 6–9% λιγότερη βροχόπτωση αλλά 14–22% χαμηλότερες πλημμυρικές αιχμές. Η μελέτη των Peter Miersch και συνεργατών στο Science Advances δείχνει γιατί η αντιπλημμυρική προστασία χρειάζεται να υπολογίζει ολόκληρη τη διαδρομή από τη βροχή έως την παροχή των ποταμών. [1, 2]
Τι δείχνει η σύγκριση
Οι ερευνητές ανακατασκεύασαν το επεισόδιο του Σεπτεμβρίου 2024 στην Κεντρική Ευρώπη. Συνδύασαν δύο κλιματικά και δύο υδρολογικά μοντέλα, συγκρίνοντας τις σημερινές συνθήκες με ένα σενάριο χωρίς την ανθρωπογενή θέρμανση. [1, 2, 3]
- Βροχοπτώσεις: χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή θα ήταν περίπου 6–9% χαμηλότερες, ανάλογα με το μοντέλο.
- Πλημμυρικές αιχμές: η μέγιστη παροχή θα ήταν κατά μέσο όρο 14–22% χαμηλότερη.
- Το ίδιο βασικό μοτίβο εμφανίστηκε σε όλους τους συνδυασμούς των μοντέλων. [2]
Όταν το έδαφος κορεστεί, αλλάζει η απόκριση
Στην αρχή το έδαφος συγκρατεί μέρος του νερού. Όταν κορεστεί, η επιπλέον βροχή μετατρέπεται πολύ ευκολότερα σε απορροή. Έτσι, μια σχετικά μικρή μεταβολή της βροχόπτωσης μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογα μεγαλύτερη πλημμυρική αιχμή. [2]
Τι εξετάζει η μελέτη
Η ανάλυση κρατά σταθερό το σημερινό τοπίο και απομονώνει την κλιματική επίδραση στο συγκεκριμένο επεισόδιο. Δεν υπολογίζει πόσο συχνότερες γίνονται οι καιρικές διατάξεις τύπου Boris και δεν περιλαμβάνει αλλαγές στις χρήσεις γης ή στη διαχείριση του νερού. [2]
Τα ανοικτά δεδομένα περιγράφουν τις προσομοιώσεις CESM2 και AWI-CM-1 και τα υδρολογικά μοντέλα EARLS και mHM. Καλύπτουν λεκάνες στην Αυστρία, την Τσεχία και την Πολωνία, με αμετάβλητα μορφολογικά χαρακτηριστικά μεταξύ σεναρίων. [3]
Η υπέρβαση των ορίων σχεδιασμού ενός αναχώματος ή άλλου έργου μπορεί να αυξήσει απότομα τις ζημιές. Το UFZ επισημαίνει ότι μια αύξηση της ακραίας βροχής κατά 10% μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση πλημμυρικής έντασης της τάξης του 20%: ενδεικτικό παράδειγμα της μη γραμμικής απόκρισης, όχι ενιαίος συντελεστής για κάθε λεκάνη. [2]
Το δίδαγμα για την αντιπλημμυρική προστασία
Για την Ελλάδα, το εύρημα υποδεικνύει μια ανάγκη σχεδιασμού: να εξετάζουμε ολόκληρη την αλυσίδα από τη βροχή και τον κορεσμό του εδάφους έως την απορροή και την αιχμή της παροχής. Τα ποσοστά της Κεντρικής Ευρώπης χρειάζονται τοπική υδρολογική αξιολόγηση πριν χρησιμοποιηθούν σε ελληνικές λεκάνες.
Η επιστημονική συμβολή είναι σαφής: η αύξηση της βροχής από μόνη της δεν περιγράφει την ενίσχυση μιας πλημμύρας. Ο σχεδιασμός προστασίας χρειάζεται να συνδέει το κλιματικό σενάριο με την πραγματική λειτουργία κάθε λεκάνης απορροής. [1, 2]