Κλίμα · Ρύπανση · Υγεία
Ο υδράργυρος σε έναν θερμότερο πλανήτη: μια επικίνδυνη μεταβολή
Ημερομηνία πηγής: 8 Οκτωβρίου 2026
Η θέρμανση, οι πυρκαγιές και οι αλλαγές στα νερά μπορούν να κινητοποιήσουν υδράργυρο που συσσωρεύτηκε στο περιβάλλον επί αιώνες. Η προστασία του κλίματος συνδέεται με την προστασία της τροφικής αλυσίδας.
Η ρύπανση που αφήνουμε πίσω μας έχει μεγάλη διάρκεια ζωής. Ο υδράργυρος που κατέληξε στο έδαφος, στα ποτάμια και στη θάλασσα παραμένει μέσα στον κύκλο της φύσης. Ένα θερμότερο κλίμα μπορεί να αλλάξει τη διαδρομή του και να τον φέρει ξανά πιο κοντά στην τροφική αλυσίδα.
Αυτό το ζήτημα εξετάζουν οι Aryeh Feinberg και Alfonso Saiz-Lopez του ισπανικού CSIC, σε επιστημονικό σχολιασμό που δημοσιεύθηκε στο Science στις 8 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή τους συνδέει τη μείωση των σημερινών εκπομπών με την αντιμετώπιση της συσσωρευμένης ρύπανσης. [1]
Μια κληρονομιά που εξακολουθεί να κυκλοφορεί
Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι περίπου το 60% των σημερινών εκπομπών υδραργύρου στην ατμόσφαιρα προέρχεται από επανεκπομπή παλαιότερων αποθεμάτων στις χερσαίες και θαλάσσιες επιφάνειες. Περίπου το 30% αποδίδεται σε άμεσες ανθρώπινες δραστηριότητες και το υπόλοιπο σε φυσικές γεωλογικές πηγές. Οι πυρκαγιές μπορούν να απελευθερώσουν υδράργυρο από βλάστηση και εδάφη, ενώ η απόψυξη του μόνιμα παγωμένου εδάφους κινητοποιεί αποθηκευμένα αποθέματα. [1]
Η ανασκόπηση του Jeroen Sonke και συνεργατών στο Ambio περιγράφει πώς η διάβρωση, η απορροή οργανικής ύλης και οι μεταβολές των υδάτινων οικοσυστημάτων επηρεάζουν αυτή την κυκλοφορία. Η μορφή στην οποία βρίσκεται ο υδράργυρος και οι συνθήκες που συναντά καθορίζουν τη δυνατότητά του να εισέλθει στους οργανισμούς. [2]
Από το νερό στο τροφικό πλέγμα
Μικροοργανισμοί μπορούν να μετατρέψουν τον ανόργανο υδράργυρο σε μεθυλυδράργυρο. Η ουσία συσσωρεύεται στα ψάρια και στα οστρακοειδή, με υψηλότερες συγκεντρώσεις συχνά στα μεγάλα αρπακτικά ψάρια. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ιδιαίτερα τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος κατά την κύηση και την πρώιμη παιδική ηλικία. [3]
Η θέρμανση και η επέκταση νερών με περιορισμένο οξυγόνο μπορούν να ευνοήσουν διεργασίες μεθυλίωσης. Παράλληλα, η ηλιακή ακτινοβολία και οι αλλαγές στα τροφικά πλέγματα επηρεάζουν την τελική έκθεση. Η εξέλιξη διαφέρει ανά οικοσύστημα και χρειάζεται μακροχρόνια παρακολούθηση σε αέρα, νερό, έδαφος και οργανισμούς. [1, 2]
Η καθαρή ενέργεια μειώνει και τη ρύπανση
Ο ΠΟΥ περιλαμβάνει την καύση γαιάνθρακα στις σημαντικές πηγές υδραργύρου και προτείνει τη μετάβαση σε καθαρές πηγές ενέργειας. Η Σύμβαση της Μιναμάτα προβλέπει μέτρα για εκπομπές, βιομηχανικές χρήσεις και προϊόντα που περιέχουν υδράργυρο. [3]
Εδώ συναντιούνται δύο περιβαλλοντικές προτεραιότητες. Περιορίζοντας την καύση ορυκτών καυσίμων μειώνουμε νέες εκπομπές. Προστατεύοντας δάση και κλίμα περιορίζουμε τις πιέσεις που κινητοποιούν την παλιά ρύπανση. Για εμάς, που ζούμε δίπλα στη θάλασσα, η συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας των νερών και της θαλάσσιας ζωής αποτελεί βασική δημόσια υποδομή. Η πρόληψη χρειάζεται συνέχεια, ακόμη κι όταν η πηγή της ρύπανσης βρίσκεται μακριά.
Πηγές
- Feinberg & Saiz-Lopez, Science, 8 Οκτωβρίου 2026: Climate change reshapes the global mercury cycle
- Sonke κ.ά., Ambio, 29 Μαρτίου 2023: Global change effects on biogeochemical mercury cycling
- Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, 24 Οκτωβρίου 2024: Mercury
- Paul Beckwith: παρουσίαση του θέματος, 21 Οκτωβρίου 2026