Περιβαλλοντική πολιτική · Ρύπανση & υγεία

Φυτοφάρμακα: το λόμπι απαιτεί, η Ευρώπη υπακούει;

Ημερομηνία πηγής: 7 Οκτωβρίου 2026

Οι αποκαλύψεις για το Omnibus X δείχνουν πώς αιτήματα της βιομηχανίας τοξικών χημικών περνούν στις ευρωπαϊκές προτάσεις. Την ίδια ώρα, η προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος βαφτίζεται «γραφειοκρατικό βάρος».

Οι λομπίστες της Bayer και της βιομηχανίας φυτοφαρμάκων έχουν κάθε λόγο να τρίβουν τα χέρια τους.

Ζητούν εγκρίσεις μεγαλύτερης διάρκειας, περιορισμό των υποχρεωτικών επανελέγχων και περισσότερα περιθώρια παραμονής των προϊόντων τους στην αγορά. Και βλέπουν σημαντικά αιτήματά τους να εμφανίζονται στις προτάσεις που διαμορφώνουν το μέλλον της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Η έρευνα του Corporate Europe Observatory, που δημοσιεύθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2026, εξετάζει ακριβώς αυτή τη διαδρομή: από τα αιτήματα των Bayer, BASF, CropLife Europe και Copa-Cogeca στα νομοθετικά κείμενα και στις κοινοβουλευτικές τροπολογίες.

Το ερώτημα είναι ευθέως πολιτικό: ποιος γράφει τελικά τους κανόνες για τις ουσίες που καταλήγουν στα χωράφια, στα νερά και στην τροφή μας;

Σύμφωνα με την παρουσίαση της έρευνας από την PAN Europe, η Bayer και η Copa-Cogeca πίεσαν για εγκρίσεις χωρίς ημερομηνία λήξης. Η οργάνωση καταγράφει επίσης αιτήματα της βιομηχανίας που ενσωματώθηκαν σε κοινοβουλευτικές τροπολογίες: διεύρυνση των απεριόριστων εγκρίσεων, μεγαλύτερες περίοδοι χάριτος και αυξημένη βαρύτητα οικονομικών εκτιμήσεων στις αποφάσεις.

Η ίδια παρουσίαση επισημαίνει μια αποκαλυπτική ανισορροπία: στις δηλωμένες συναντήσεις των δύο συνεισηγητών εμφανίζονται επιχειρηματικοί και βιομηχανικοί εκπρόσωποι, ενώ δεν αναφέρονται συναντήσεις με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ή επιστήμονες.

Η προστασία της ζωής δεν είναι περιττή γραφειοκρατία

Το Συμβούλιο της ΕΕ υιοθέτησε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 διαπραγματευτική θέση που προβλέπει, με εξαιρέσεις, αρχικές εγκρίσεις 15 ετών και επόμενες εγκρίσεις 25 ετών για τις συνήθεις δραστικές ουσίες. Για τις ουσίες χαμηλού κινδύνου προβλέπει εγκρίσεις χωρίς χρονικό περιορισμό.

Προσθέτει παράλληλα δικλίδες, όπως περιοδική εξέταση της επιστημονικής βιβλιογραφίας και δεδομένων παρακολούθησης από την EFSA. Πρόκειται ακόμη για διαπραγματευτική θέση, όχι για οριστικά ψηφισμένο συνολικό κανονισμό.

Αυτή η διάκριση χρειάζεται ακρίβεια. Η πολιτική ευθύνη, όμως, υπάρχει ήδη: οι κυβερνήσεις επιλέγουν να στηρίξουν πολύ μεγαλύτερες περιόδους εγκρίσεων.

Η επιστημονική γνώση εξελίσσεται. Νέες μέθοδοι αναδεικνύουν επιπτώσεις που προηγούμενες αξιολογήσεις μπορεί να μην είχαν εξετάσει επαρκώς. Γιατί, λοιπόν, η πολιτική προτεραιότητα γίνεται η μεγαλύτερη διάρκεια των εγκρίσεων;

Γιατί η απαίτηση της κοινωνίας για προστασία αντιμετωπίζεται ως κόστος, ενώ η απαίτηση της βιομηχανίας για λιγότερες υποχρεώσεις παρουσιάζεται ως πρόοδος;

Η αντίφαση της «πράσινης μετάβασης»

Η Ευρώπη μιλά για αποκατάσταση της φύσης, υγιή εδάφη και βιώσιμη γεωργία. Οφείλει να στηρίζει αυτές τις δεσμεύσεις με ανάλογες αποφάσεις.

Οι αγρότες χρειάζονται έρευνα, εκπαίδευση, συμβουλευτική υποστήριξη και πρόσβαση σε βιολογικές και αναγεννητικές πρακτικές. Χρειάζονται μια πραγματική διέξοδο από τη χημική εξάρτηση.

Οι ευρωβουλευτές και οι κυβερνήσεις πρέπει να λογοδοτήσουν για τις επιλογές τους: ποιους συνάντησαν, ποια αιτήματα υιοθέτησαν και με ποια επιστημονική τεκμηρίωση.

Το δικαίωμα των εταιρειών να πουλούν δεν μπορεί να καθορίζει το επίπεδο προστασίας της κοινωνίας.

Οι κανόνες για την τροφή, το νερό και τη γη μας χρειάζονται ανεξάρτητη επιστήμη, δημόσιο έλεγχο και διαφάνεια. Και οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν πότε η «απλούστευση» εξυπηρετεί εκείνους που ζητούν να ελέγχονται λιγότερο.

Πηγές και τεκμηρίωση

↩ Θεματικός φάκελος: Φυτοφάρμακα, ρύπανση και υγεία